Centrum Dubbele Problematiek- TOPGGz

Een combinatie van ernstige psychiatrische problemen en ernstige verslaving komt regelmatig voor. Het Centrum Dubbele Problematiek (CDP) is gespecialiseerd in het helpen van volwassenen met dergelijke gecombineerde problemen. Wij zijn experts in gentegreerde behandeling van dubbele diagnose en de Integrated Dual Disorder Treatment, IDDT.

Groepsbehandeling

Bij opname op het CDP, verwachten wij dat de patiënt deel gaat nemen aan een aantal behandelgroepen. In de eerste week van opname, zal een psychoog samen met de patiënt bekijken welke groepen het beste aansluiten bij de zorgvraag. Het volgen van groepsbehandeling is een vast onderdeel op het CDP.

 

Structuur (klinische groepsbehandeling)

  • Dagopening en dagsluiting

Voor wie: patiënten die op de kliniek verblijven.

Afspraken: verplicht onderdeel, groepen zijn per afdeling.

Inhoud: dagopening: bespreken hoe men er bij zit, welke bijzonderheden er zijn en wat het plan is voor de dag. Dagsluiting: bespreken hoe men er bij zit, de dag wordt geëvalueerd en besproken wordt wat het plan is voor de avond. Er wordt kort stilgestaan bij risicosituaties, nodige vaardigheden, zelfcontrolemaatregelen en eventuele uitglijders.

  • Ontbijt/lunch/diner

Voor wie: patiënten die op de kliniek verblijven.

Afspraken: verplicht onderdeel, er wordt gegeten per afdeling.

Inhoud: tijdens de maaltijd is het de bedoeling dat er zo min mogelijk gesproken wordt over praktische zaken m.b.t. de behandeling. De maaltijd is een moment van ontspanning, samenzijn, respect voor het eten.

  • Groepsdynamiek

Voor wie: patiënten die op afdeling CDP2, CDP3 en de Gouden Regen verblijven.

Afspraken: wekelijks groepsgesprek.

Inhoud: groepsgesprek over de groepssfeer, zaken die wel/niet lopen, benoemen van eventuele wrijvingen in het contact tussen patiënten waar men iets over wilt uitspreken, het geven van complimenten aan elkaar over zaken die goed zijn verlopen, etc. De mate waarin er onderling contact is en zaken naar elkaar worden benoemd is afhankelijk van de fase van verandering waarin men zich bevindt.

 

Psychisch en emotioneel (klinisch en ambulante groepsbehandeling)

  • Emoties leren begrijpen

Voor wie: patiënten die meer willen leren over emoties, het nut van emoties en het leren herkennen ervan.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: men leert emoties onderscheiden en herkennen in het lichaam, en men leert wat de automatische respons is bij het voelen van deze emoties. Wanneer patiënten deze groep hebben doorlopen wordt geëvalueerd of zij deel kunnen nemen aan de Emoties reguleren groep.

  • Emoties leren reguleren

Voor wie: patiënten die de basiskennis op gebied van emoties onder de knie hebben en actief aan de slag willen met emotieregulatie technieken.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep.

Inhoud: patiënten in deze groep krijgen verschillende emotieregulatie technieken aangeboden. Verwacht wordt dat deelnemers deze tussentijds uit proberen om zo hun regulatievaardigheden te versterken en te ontdekken wat werkt voor hen.

  • Zelfbeeld verbeteren

Voor wie: patiënten wiens zelfbeeld negatief gekleurd is en hierdoor beperkt worden in het bereiken van doelen.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 7 bijeenkomsten.

Inhoud: in deze groep wordt gekeken of het mogelijk is om realistischer tegen zichzelf aan te kijken. Men leert kritisch te kijken naar het zelfbeeld, leert oog te hebben voor positieve aspecten waar men te weinig rekening mee houdt en hier mee vertrouwd te raken.

  • Seeking safety

Voor wie: patiënten bij wie sprake is van PTSS Type 2 en verslavingsproblematiek.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 30 bijeenkomsten.

Inhoud: Seeking Safety is gericht op het terugwinnen van veiligheid, zowel in het kader van PTSS als in het kader van de verslavingsproblematiek. Deelnemers leren vaardigheden aan om met PTSS klachten om te gaan, als alternatief voor middelengebruik.

  • Schematherapie

Voor wie: patiënten die steeds vastlopen in hardnekkige denk- en gedragspatronen in interpersoonlijk contact.

Afspraken:1x per week, gesloten groep, 12 bijeenkomsten.

Inhoud: Schematherapie helpt zicht krijgen op deze patronen, onderzoekt hoe deze zijn ontstaan en helpt ze te doorbreken. Er wordt grote nadruk gelegd op het modusmodel. Er worden oefeningen gedaan uit een werkboek (een mix van cognitieve, ervaringsgerichte en gedragsinterventies).

  • Relaxatie

Voor wie: patiënten die last hebben van stress en die moeite hebben zich lichamelijk en geestelijk te ontspannen en willen oefenen met verschillende methodieken die hierop gericht zijn.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: er wordt gewerkt met verschillende ontspanningsoefeningen vanuit Mindfulness, Meditatie en Progressieve relaxatie. Men leert spierspanningen op te merken en los te laten. Men leert gebruik te maken van de ademhaling, zintuigelijk waarnemingen, en de aandacht te richten op het hier en nu. Het doel is dat men leert dat het mogelijk is om te ontspannen door bewust aandacht te geven aan lichamelijke gewaarwordingen en negatieve gevoelens en gedachten.

  • Sociale vaardigheden

Voor wie: patiënten die baat hebben bij het aanleren van sociale vaardigheden omdat zij in het sociale verkeer gehinderd worden vanwege een achterstand hierin.

Afspraken: 1x per week, semi-gesloten groep, 13 bijeenkomsten (tussentijds instroommoment na 6 bijeenkomsten).

Inhoud: het verbeteren en bewust worden van gedrag en vaardigheden, waar men in de samenleving mee te maken heeft. Daarnaast kan het zelfvertrouwen vergroot worden en de stress gereduceerd worden. Men kan daardoor beter omgaan met zaken in het dagelijks leven waar men tegen aan loopt. Men wordt bewust gemaakt van eigen gedrag ( agressief/ sub-assertief)  en wat dit teweeg brengt. Men leert sociale vermogens ontwikkelen, zoals observeren en luisteren, oogcontact maken, een gesprek beginnen, feedback en commentaar geven, iemand uitnodigen, iets weigeren en reageren op kritiek. Er wordt veel geoefend met rollenspellen.

  • Persoonlijke waarden

Voor wie: patiënten die willen leren om datgene wat hen is overkomen te accepteren en los te laten.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 8 bijeenkomsten.

Inhoud: iedereen krijgt te maken met verlies en mislukking. Hier zitten pijnlijke gevoelens aan gekoppeld zoals angst, verdriet, boosheid. De neiging is om de gevoelens dan te verdoven of om zich er tegen te verzetten, bijvoorbeeld door middelen te gebruiken. Deze groepsmodule is gebaseerd op de theorie van de therapievorm Acceptance and Commitment Therapy (ACT). Het doel van ACT is een rijk en zinvol leven te krijgen terwijl je de pijn accepteert die daar onvermijdelijk bij hoort. Er wordt gebruik gemaakt van metaforen en er worden schrijfopdrachten en groepsoefeningen gedaan.Men ontdekt wat persoonlijke waarden zijn en leert richting te geven aan zijn/haar leven op basis van deze waarden.

 

Gezondheid (klinisch en ambulante groepsbehandeling)

  • Beter slapen

Voor wie: patiënten met slaapproblemen en ontspanningsproblemen.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 6 bijeenkomsten.

Inhoud: deelnemers krijgen informatie over slapen, slaapproblemen en hoe dit in stand wordt gehouden. Daarbij wordtaandacht besteed aan de negatieveinvloed van het gebruik van middelen op slaap. Deelnemers leren om hun slaap-waakpatroon te veranderen.

  • Wandelen

Voor wie: patiënten die gemotiveerd zijn om 2x per week ca. 60 min. te wandelen maar hier zichzelf niet toe kunnen zetten dan wel het leuk vinden om dit in groepsverband te doen.

Afspraken: 2x per week, open groep, deelnemers moeten somatisch in staat zijn om ca. 60 minuten te wandelen en te beschikken over geschikt schoeisel.

Inhoud: wandelen is goed voor het hart, de bloedvaten, de bloeddruk, cholesterol, de botten, de spieren en het geheugen. Het stimuleert de stofwisseling. Ook is het bewezen effectief voor het humeur, het helpt namelijk tegen stress en verbetert depressieve gevoelens. Wandelen is ook goed voor de biologische klok, waardoor in- en doorslapen beter lukken. Ook de kwaliteit van de slaap verbetert.

  • Zwemmen

Voor wie: patiënten die in het weekend onder begeleiding willen zwemmen met een aantal anderen.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: Er wordt geen les gegeven, het is bedoeld als stimulans voor patiënten die het moeilijk vinden zelfstandig een sportactiviteit te ondernemen. Zwemmen is goed voor de spieren, het hart en de longen. Ook werkt zwemmen geestelijk  ontspannend.

  • Health for you

Voor wie: patiënten die vanwege hun psychische problemen kampen met gezondheidsproblemen, o.a. door medicatiegebruik.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: psychische klachten vergroten de kans op ongezond eten, roken, overgewicht, etc. Deze groep is voor patiënten die een gezondere leefstijl willen aanleren, zoals het ontwikkelen van gezonde eetgewoontes, het niet langer weg eten van negatieve emoties en bewust (of niet meer) roken.

  • Fit en actief

Voor wie: patiënten die met anderen sportief bezig willen zijn.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: elke week is er de mogelijkheid om onder begeleiding te sporten in de sporthal van het naastgelegen KCAP. Activiteiten kunnen zijn: badminton, handbal, volleybal, etc.

 

Familie

  • Educatiegroep

Voor wie: familie van patiënten die in behandeling zijn bij het CDP.

Afspraken: 2x per jaar.

Inhoud: er wordt globaal voorlichting gegeven over de behandeling: doelgroep, diagnostiek, behandelmogelijkheden, medicamenteuze ondersteuning, nazorg, wettelijke kaders, etc. Het doel is om de familie meer te betrekken bij de behandeling.

  • Ondersteuningsgroep

Voor wie: familie van patiënten die in behandeling zijn bij het CDP, die de behoefte hebben om over hun eigen situatie te praten.

Afspraken: iedere 2 weken, 6 bijeenkomsten.

Inhoud: het is een vervolggroep op de educatiegroep. In deze groep staat het lotgenotencontact centraal. Allerlei problemen waarmee de familie wordt geconfronteerd kunnen worden besproken in een veilige omgeving.

  • Thema avonden

Voor wie: familie van patiënten die in behandeling zijn bij het CDP.

Afspraken: 3x per jaar, thema is afhankelijk van de actualiteit.

Inhoud: bijeenkomst waarin specifieker op een thema wordt ingegaan, zoals bijvoorbeeld Borderline of Psychose. Vaak worden hiervoor gastsprekers uitgenodigd die veel kennis van zaken heeft over een bepaald onderwerp.

 

Alcohol en drugs (klinisch en ambulante groepsbehandeling)

  • Stoppen of doorgaan met middelen?

Voor wie: patiënten die inzien dat hun middelengebruik negatieve consequenties heeft, maar wie nog niet de moed hebben gevonden om te stoppen met gebruiken, dan wel de overtuiging nog niet hebben dat stoppen met middelengebruik helpt om (emotionele) problemen aan te pakken.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 6 bijeenkomsten.

Inhoud: er wordt veel aandacht besteed aan psycho-educatie over verslaving: de verschillende soorten verslavende middelen en diens effecten op psyche en lichaam, over de relatie met psychische problematiek (dubbele diagnose) en over verslaving als een vorm van coping. De functie van gebruik wordt achterhaald en er wordt een start gemaakt met de voor- en nadelenbalans. Patiënten die een maand lang gemotiveerd blijken om actief iets aan hun gebruik te veranderen, kunnen hierna doorstromen naar de ‘Stoppen met middelen’ groep.

  • Stoppen met middelen

Voor wie: patiënten die het gebruik van problematisch alcohol- en/of drugsgebruik willen veranderen.

Afspraken: 2x per week, gesloten groep, 12 bijeenkomsten, tussen de groepssessies door worden huiswerkopdrachten gemaakt.

Inhoud: de functie-analyse vormt de basis: men heeft zicht op de functie van het gebruik en notie van de voor- en nadelen op de lange en korte termijn. Het doel is dat men leert inzien dat gebruik van middelen persoonlijke groei en herstel in de weg staat. Deelnemers stellen persoonlijke doelen op in het veranderen van het alcohol- en/of drugsgebruik. Ze leren zelfcontrole- en noodmaatregelen aan. Men leert gedachten over gebruik en over zichzelf in relatie tot het gebruik, te veranderen. Ook middelen weigeren komt aan bod.

  • Zelfhulpgroep

Voor wie: patiënten die naast probleemoplossende therapiegroepen en groepen die zich richten op persoonlijke groei, behoefte hebben aan het uitwisselen van eigen ervaringen op gebied van dubbele diagnose.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: deze groep wordt gegeven door een ervaringsdeskundige. Deze groepsmodule is gebaseerd op de theorie van het Twaalf Stappen Minnesota Model voor dubbele diagnose.

  • Voor-overwegingsgroep

Voor wie: patiënten die geen zicht hebben op hun problemen dan wel niet gemotiveerd zijn iets te veranderen.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: in deze groep is geen behandeldoelsteling. Keyword is ‘betrokkenheid’. Thema’s kunnen mede worden bepaald door de deelnemers. Er worden geen eisen gesteld aan deelname en er zijn geen sancties op afwezigheid. Broodmaaltijd met aansluitend de mogelijkheid om onder begeleiding te sporten (Fit & Actief).

  • Overwegingsgroep

Voor wie: patiënten bij wie de voordelen van het stoppen met het gebruik van middelen nog niet opwegen tegen de lasten van het doorgaan gebruik van middelen.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: laagdrempelige groep waarin ruimte is voor het bespreekbaar maken van praktische problemen, middelengebruik en psychische klachten. Getracht wordt om helderheid te krijgen over de reden van het middelengebruik, hoe dit in verband staat en een wisselwerking heeft met de problemen die iemand ervaart, zonder verandering te verwachten. Er wordt informatie gegeven over mogelijke vormen van hulp binnen en buiten het CDP programma en getracht wordt om patiënten voor te bereiden op de verandering in leefstijl die minderen en stoppen met gebruik van middelen vergt. Er wordt onder begeleiding gekookt en samen gegeten.

  • Actiegroep

Voor wie: patiënten die actief iets willen veranderen aan hun middelengebruik/verslaving en/of hun psychiatrische problematiek.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: in deze groep is er de mogelijkheid om waar men tegen aanloopt te bespreken, elkaar aan te moedigen en erkenning te krijgen voor de moeite die het kost om een nieuwe levensstijl aan te gaan. Specifiek is er aandacht voor de moeite die het kost om in behandeling te zijn, psychische pijnpunten aan te raken en niet te vervallen in middelengebruik. Maar ook is er aandacht voor de successen die worden behaalt, ook al lijken ze klein. Er wordt nadruk gelegd op het bespreken van alternatieven voor gebruik, het creëren van een andere leefstijl en denken in lange termijn doelen. Er wordt onder begeleiding gekookt en samen gegeten.

  • Terugvalpreventiegroep

Voor wie: patiënten die gedurende langere tijd abstinent zijn van middelen.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: in de groep is er de mogelijkheid te bespreken waar men tegen aanloopt,  elkaar aan te moedigen op momenten van ontmoediging, en erkenning te geven en te krijgen en tips uit te wisselen. Ook is er aandacht voor eventuele terugval en trek/zucht, wanneer hier sprake van is onder de deelnemers. Specifiek wordt aangemoedigd om trek/zucht gevoelens en momenten van terugval in gebruik bespreekbaar te maken en te accepteren dat dit onderdeel is van het ziektebeeld. Hierbij is er oog voor de individuele terugvalpreventieplannen. Er wordt onder begeleiding gekookt en samen gegeten.   

 

Persoonlijke ontwikkeling (klinisch en ambulante groepsbehandeling)

  • Creativiteit

Voor wie: patiënten die creatief bezig willen zijn.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: Groep met de mogelijkheid om te tekenen en te schilderen, te boetseren of sieraden te maken. Deelnemers leren zichzelf te uiten in het 2 en 3-dimensionele vlak. Patiënten worden gestimuleerd om hun creativiteit te gebruiken en dit verder uit te breiden. Er is de mogelijk om te werken aan eigen ideeën of te werken aan technieken zoals perspectief, portret, landschap etc. Voor deelnemers die zelf geen ideeën hebben bestaat er de mogelijkheid om mandala’s in te kleuren. Ontspanning staat voorop; het is geen creatieve therapie.

  • Maatschappijoriëntatie

Voor wie: patiënten die vanwege psychische klachten en/of gebruik van middelen een achterstand hebben op het gebied van maatschappelijke ontwikkeling en zich hier in willen ontplooien.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: er wordt aandacht besteed aan persoonlijke interesses en vaardigheden, vrijwilligerswerk en dagbestedingsmogelijkheden. Thema’s als werk/opleiding/huisvesting komen aan bod. Hoe en waar maak je bijvoorbeeld nieuwe sociale contacten? Wat is belangrijk bij solliciteren? Er wordt informatie gegeven over de sociale kaart van Den Haag en deelnemers worden getipt op plekken waar zij bepaalde interesses kunnen ontplooien.

  • Structureren en plannen

Voor wie: patiënten die moeite hebben met het plannen van alledaagse zaken vanwege het missen van vaardigheden op gebied van planning en structuur.

Afspraken: 1x per week, gesloten groep, 5 bijeenkomsten.

Inhoud: deelnemers leren korte- en lange termijn doelen formuleren volgens de S.M.A.R.T. methode. Er wordt gebruik gemaakt van weekschema’s. Men leert tijd inschatten, prioriteiten stellen en omgaan met uitstelgedrag. Het doel is dat deelnemers leren om een goede balans te vinden tussen inspanning en ontspanning. Er wordt hierbij rekening gehouden met valkuilen als perfectionisme en faalangst en ook met energie beperkende psychiatrische problematiek. Patiënten leren acties evalueren en doelen bijstellen waar nodig. Ervaringen uit de praktijk uitwisselen wordt afgewisseld met concreet bezig zijn met praktische opdrachten.

  • Leren koken

Voor wie: patiënten die willen leren koken en voor patiënten die met hun kookvaardigheden anderen willen helpen een verantwoorde maaltijd te bereiden.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: er wordt gezamenlijk een keuze voor een gerecht  gemaakt. Taken worden besproken en verdeeld. Men plant, doet inkopen, en budgetteert en leert systematische koken. In deze groep wordt tevens nadruk gelegd op samenwerking, keuzes maken en overleg.

  • Ontspanning

Voor wie: patiënten die zelfstandig of gezamenlijk activiteiten kunnen doen.

Afspraken: 1x per week, open groep.

Inhoud: het uitvoeren van verschillende activiteiten, zoals een muziekinstrument bespelen, iets knutselen, een bordspel spelen, wandelen of tuinieren, afhankelijk van de vraag van de deelnemers. Het doel is dat de deelnemers hun dagbesteding op een zinvolle en/of plezierige manier leren invullen. De aandacht voor het psychisch ‘ziek’ zijn verschuift naar plezier en ontspanning, het lerenverbeteren van vaardigheden of deze behouden.