Zelfbeschadiging

"We zien dat snijden, krassen en branden de meest voorkomende vormen van zelfbeschadiging zijn. We schatten dat dit  probleem voorkomt bij 21% van de psychiatrische patiënten." - Nienke Kool-Goudzwaard, verpleegkundig onderzoeker.

Verhalen over zelfbeschadiging

Zelfbeschadiging of automutilitatie is vaak iets dat je verborgen houdt. Een eigen manier om met emoties om te gaan. Toch zijn er ook anderen die zichzelf beschadigen. Lees de persoonlijke verhalen van:

Documentaire; Nooit Zomaar

Het persoonlijke verhaal van Stefanie

"Ik heb altijd geleerd dat als er wat fout ging, dat mijn schuld was. Of dat het op mi werdj afgereageerd. Ik ben dat ook op mijzelf gaan toepassen, van slaan tot snijden. Ik dacht echt dat alles wat mis ging om mij heen daadwerkelijk mijn schuld was. Voor die schuld moest ik boeten. De emoties die daarbij omhoog kwamen waren ondraaglijk, ik kon er niet mee omgaan. De enige manier waarop ik mijn diepste pijn kon uiten was door mijzelf letterlijk pijn te doen. Mijn innerlijke pijn werd dan voor een moment beter te verdragen. In mijn omgeving vond ik weinig begrip. Pas toen ik meer mensen ontmoette die zichzelf ook beschadigden, begon ik het te begrijpen en voelde ik me niet meer zo alleen. Ik heb leren begrijpen waarom ik mijzelf pijn deed en wat ik eigenlijk nodig had: iemand waarmee ik mijn verleden kon delen, zonder veroordeeld te worden."

Het persoonlijke verhaal van Aurelia

"Als ik de behoefte voel om te snijden, dan voel ik de behoefte om te vertellen hoe ik me voel. Het openhalen van mijn huid is als een schreeuw, het bloed dat eruit komt is als geluid. Maar veel mensen in mijn omgeving horen het geluid niet. Ik word gestraft voor wat ik doe. Wonden worden verzorgd, maar de wond op mijn ziel wordt niet verzorgd. Terwijl het juist mijn ziel is die verzorging nodig heeft. Dat de wond op mijn ziel niet wordt verzorgd, drijft mij tot wanhoop. Ik ga steeds verder. Want misschien horen mensen mij dan wèl, zonder boos te worden.
Snijden is ook de focus ergens anders op leggen. Het hele ritueel dat ik heb omtrent zelfbeschadiging (bepaalde muziek opzetten, bepaalde kleren aantrekken, scherpe spullen pakken, noem maar op) gebeurt heel strikt. Alleen dat al laat me niet nadenken over hoe ik me echt voel. In die zin is zelfbeschadiging heel erg dubbel. Aan de ene kant wil ik gehoord worden, aan de andere kant wil ik niet nadenken over hoe ik me voel. Daarnaast maak ik expres mijn huid kapot, maar verzorg ik tegelijkertijd mijn wonden goed.

Uiteindelijk zijn er mensen in mijn leven gekomen die verder kijken dan de wonden en de littekens. Mijn psychologe weet dat zelfbeschadiging soms zijn nut kan hebben, waardoor ik mij gehoord voel en veel minder de behoefte voel om te snijden. Mijn vriend vindt mij de leukste en mooiste vrouw ter wereld, ondanks mijn littekens en rare gedrag zoals ik het vaak zeg. Hij wil zelfs mee naar lotgenotendagen en bondgenotendagen om meer te begrijpen van zelfbeschadiging. Ik weet dat ik er nog niet ben, maar het feit dat ik niet meer bang ben om het onderwerp onder ogen te komen, betekent dat ik vooruit ben gegaan. Om dit te laten zien aan de wereld, heb ik vorig jaar een tatoeage laten zetten die staat voor Self-Injury Awareness. Hiermee wil ik laten zien dat ik trots ben op wie ik ben en dat ik me niet schaam voor mijn littekens. Want schaamte is nergens voor nodig."

Aurelia heeft ook haar eigen site en weblog op www.hetmeisjemetdeschaar.nl

Het persoonlijke verhaal van Sonja

"Ik was in een toestand geraakt waarin ik niet meer kon voelen. Alle verbindingen met mijn gevoel en met andere mensen waren verbroken. Ik was opgesloten in mezelf en kon niet naar buiten treden, want ik zag mezelf niet meer als een persoon die de moeite waard is om op te reageren. Ik was wanhopig, maar ik kon dat op geen enkele manier kwijt. Kennelijk is het in zo'n situatie een menselijke reactie om je huid open te klieven. Want je huid is de verbinding tussen wat binnen in jou is en de buitenwereld. Het bloed dat je verliest is een metafoor voor alles wat er uit moet.
Waar ik het meest aan heb gehad zijn mensen die me begripvol tegemoet traden. Niemand in mijn omgeving heeft gezegd: stop met die onzin. Ze vroegen naar het verhaal achter het snijden. Dat was het beste wat ze konden doen. Want mijn verhaal mocht er eerder nooit zijn."

Het persoonlijke verhaal van André

"In mijn dienstijd ben ik begonnen met zelfbeschadigend gedrag en eind jaren '80 ben ik hiervoor in de GGZ terechtgekomen. Maar zij wisten geen raad met me. M'n gedachten hadden nimmer rust, altijd maar druk in mijn hoofd en angsten die kwamen bovendrijven, ik raakte minder bewust van mezelf en mezelf pijnigen als coping was ik gewend. Zelfbeschadiging paste gewoon bij me en ik zag de ernst er niet van in. Ik zocht risico's op, pleegde verkeersdelicten en drankgebruik speelde daarbij een rol.
Uiteindelijk werd ik behandeld voor mijn drankverslaving. Alles zou te maken hebben met drank en als ik stopte zou ik opknappen. Na een jaar clean liepen de klachten enkel verder op, ik deed suïcidepogingen, sneed mezelf en stak mezelf in brand. De GGZ zag dat ik mogelijk een gevaar voor een ander was, maar daar heb ik wel een grens in, ik verwond geen anderen, enkel mezelf. Toch werd ik veroordeeld en met dwang behandeld. Die behandeling maakte het enkel erger en m'n zelfbeschadiging was niet meer onder controle.

Dat mensen zoals ik een gevaar zijn voor de verkeersveiligheid bestrijd ik niet. Sterker nog: ik beaam het juist. Het hoort onder de aandacht te komen. Gelukkig heb ik geen slachtoffers gemaakt. Als dat wel was gebeurd was mijn geweten voor het leven getekend.

Het voelt nu of ik het ergste gehad heb, maar herinneringen blijven voortleven. Zoals aan een vriendin met wie ik twee jaar lang een relatie had. Zij pleegde uiteindelijk zelfmoord omdat ze haar belevingen niet meer de baas kon (ze beschadigde zichzelf ook). Of aan een vrouw met wie ik eens op een afdeling zat. We herkenden onze gedachten in elkaar, haar zelfbeschadiging heeft geleid tot blijvende invaliditeit en amputatie.
Ik heb veel zelfverwonde mensen gezien en snap dat meer kennis op dit gebied nodig is.

Het leven is voor mij veranderd. Ik ben me meer bewust van zelfverwondend gedrag en hoeveel mensen mogelijk met deze gedachten of gevoelens rondlopen. Ik vind het belangrijk dat het bespreekbaar is - dat kan mijns inziens bijdragen aan een spoediger herstel en inzicht geven in iemand als persoon. Helaas heb ik dit niet altijd meegemaakt. Dat heeft mijn zelfvertrouwen aangetast.

Ik bestrijd dat zelfverwondend gedrag een meisjeskwaal is. Mannen zijn er niet openhartig over, er wordt niet gepraat over problemen, maar zelfbeschadiging bij mannen komt wel degelijk voor. Zelfbeschadiging wordt bij mij altijd verward met agressie en geweld. Ik ben een grote zware man met veel tatoeages. Maar uiterlijk bedriegt: ik kan anderen geen pijn doen, alleen mezelf. Mijn littekens zie je al in mijn gezicht en op m'n handen, ik kan het nooit verbergen en er zeker nooit over zwijgen. Ik voel me gewoon zo verrotte alleen op deze wereld."